Openingswoord

Welkom allemaal bij deze heilige Mis op de drempel van oud en nieuw. We laten een jaar achter ons, met dankbaarheid voor wat goed was en met vragen bij wat moeilijk bleef.

Vandaag vieren we Maria, Moeder van God. Door haar kwam Gods grootste geschenk naar ons toe: Jezus, de Gever van het leven. Maria herinnert ons eraan, dat God dichtbij komt, juist via mensen, die zich openen voor Hem.

Aan het begin van dit nieuwe jaar mogen wij ons toevertrouwen aan haar zorg en voorspraak. Met alles wat we meebrengen, met hoop en verlangen, gaan we deze Mis samen vieren.

Openingsgebed

Laat ons bidden. God, door het Moederschap van de heilige Maagd Maria hebt Gij de rijkdom van de verlossing aan de mensen geschonken. Wij bidden: laat ons de voorspraak ondervinden van haar door wie wij de Gever van het leven mochten ontvangen: Jezus Christus, uw Zoon, onze Heer. Die met U leeft en heerst … Amen.

Preek

We staan vandaag stil bij een bijzonder feest: Maria, Moeder van God. Misschien voelt dat voor sommigen wat vreemd, groot of zelfs overdreven. Moeder van God? Hoe kan dat? Toch heeft de Kerk dit feest niet zomaar bedacht. Het raakt de kern van ons geloof én zegt iets heel concreets over ons leven vandaag.

Laten we eerst kijken waar dit feest vandaan komt. In de eerste eeuwen van het christendom werd er intens nagedacht en soms heftig gediscussieerd over wie Jezus nu werkelijk is. Is Hij vooral een uitzonderlijk mens, de allergrootste profeet ooit, of een inspirerende figuur, die mensen diep in hun hart wist te raken, zodat zij een heel ander leven gingen leiden? Of is Hij werkelijk God zelf?

In het jaar 431 kwam in de stad Efeze – een belangrijke Griekse stad gelegen in het huidige Turkije – een groot kerkelijk concilie bijeen. Daar werd uitgesproken wat christenen al lang geloofden en baden: Jezus Christus is één Persoon, tegelijk waarachtig God en waarachtig mens.

En precies dáárom mag Maria Moeder van God genoemd worden. Niet omdat zij God ‘gemaakt’ heeft, maar omdat zij Moeder is van Jezus – en Jezus ís God. Dit feest is dus eigenlijk in de eerste plaats een feest over Jezus.

Sommige mensen zeggen: “Maria kan toch niet de Moeder van God zijn? God bestond al vóór haar.” Dat is natuurlijk waar. God heeft geen begin en geen einde. Maar het moeder-zijn gaat hier niet over tijd of macht, maar over relatie. Een moeder is moeder van de hele persoon, niet van een deel ervan. Maria is niet alleen de Moeder van Jezus’ lichaam of van zijn menselijke kant; zij is de Moeder van de hele Jezus. En omdat Jezus God is, noemen we haar ‘Moeder van God’.

Dat beschermt ons geloof in Jezus zelf. Als we dit loslaten, wordt Jezus langzaam “alleen maar mens”, en dan verliest het evangelie zijn kracht en zijn scherpte.

Maar dit feest is niet alleen een theologisch verhaal uit een langvervlogen geschiedenis. Het gaat ook over Maria als mens en over ons. Maria is geen onbereikbare superheilige. Ze is een jonge vrouw, die “ja” durfde zeggen zonder precies te weten waar dat toe zou leiden. Ze werd Moeder in onzekerheid, met risico’s, met angst en vragen. Ze moest haar kind loslaten, steeds opnieuw.

Dat maakt haar herkenbaar. Ze weet wat het is om te vertrouwen zonder garanties. En is dat niet precies wat wij doen aan het begin van dit nieuwe jaar?

Wat hebben wij vandaag aan dit feest in het dagelijkse leven? Misschien meer dan we denken. Maria laat zien, dat God werkt via mensen. Via mensen, die openstaan. Ze leert ons luisteren: niet meteen alles invullen, oplossen of wegredeneren, maar ruimte maken voor God. Ze leert ons dingen bewaren in ons hart, ook wanneer we ze nog niet begrijpen. En ze leert ons dragen: vreugde én pijn, hoop én teleurstelling.

Maria wijst ons altijd naar Jezus. In het evangelie staat nooit, dat ze zichzelf centraal zet. Alles in haar leven verwijst naar haar Zoon. Dat maakt haar zo belangrijk voor ons geloof. Als wij Maria eren, doen we dat niet allereerst om haarzelf op een voetstuk te zetten, maar omdat zij ons dichter bij Jezus Christus brengt. Zoals een moeder dat doet: ze staat niet tussen jou en het leven in, maar helpt je jouw eigen leven – met God – binnen te gaan.

Vandaag danken en eren wij Maria op een bijzonder moment: de overgang van oud naar nieuw. We kijken terug op het afgelopen jaar. Misschien met dankbaarheid. Misschien met spijt. Misschien met verdriet of gemis. Maria kent dat alles. Zij stond onder het kruis. Zij weet hoe een jaar totaal anders kan lopen dan je had gehoopt. Juist daarom mogen we haar vertrouwen. Ze leert ons, dat God ook aanwezig is in het onvoltooide, in wat gebroken bleef.

En dan kijken we vooruit. Een nieuw jaar voelt vaak als een frisse start, maar we nemen wel onszelf mee. Onze onzekerheden, onze vragen, onze verlangens. Maria leert ons, dat we daarmee naar God toe mogen gaan. Niet eerst alles op orde krijgen, maar beginnen met een eenvoudig “ja”: Heer, hier ben ik. Met wat ik heb. Met wie ik ben.

Maria, Moeder van God, is dus geen moeilijk dogma – een leerstellig feit – voor specialisten. Het is een feest, dat ons zegt: God is echt mens geworden. Hij is dichtbij gekomen. Hij heeft zelfs een Moeder gekregen. En dat betekent dat ook ons gewone leven – met werk, school, familie en vrienden, fouten en dromen – heilige grond kan zijn waaruit het goede kan opschieten. Aan het begin van dit nieuwe jaar mogen wij dat geloven, vieren en meenemen. Dat is misschien wel het mooiste begin, dat je je kunt wensen. Zalig Nieuwjaar en Gods rijkste Zegen toegewenst! Amen.