Openingswoord

Beste medeparochianen, welkom in deze viering van het Feest van Kruisverheffing.

Vandaag richten wij onze blik op het Kruis van Jezus: een teken, dat ooit een instrument van dood leek, maar door God is veranderd in een bron van leven. Het openingsgebed zegt het treffend: God liet zijn Zoon sterven aan het Kruis om ons te verlossen, zodat wij, die dit mysterie vieren, eens mogen delen in de vreugde van de hemel.

In de eerste lezing horen we hoe de Israëlieten in de woestijn redding vonden door naar de bronzen slang te kijken. Wie erop vertrouwde, bleef in leven. Zo nodigt ook Christus ons uit om op te zien naar Hem, het Kruis als teken van hoop en redding.

Dit is geen verhaal van lang geleden alleen. Het is een les voor ons leven nu: als wij ons richten op Jezus, vinden wij kracht, genezing en nieuwe moed, ook midden in de moeilijkheden van elke dag.

Het feest van vandaag herinnert ons ook aan keizerin Helena, moeder van Constantijn de Grote. In de 4e eeuw reisde zij naar Jeruzalem om het Kruis van Christus te zoeken. Arbeiders groeven drie kruisen op. Om te ontdekken welk het ware was, liet Helena een dodelijk zieke aanraken. Bij het derde kruis werd zij op slag genezen. Zo wist Helena dat zij het Kruis van de Heer had gevonden. Met vreugde liet zij het plechtig verheffen, zodat alle gelovigen konden zien, dat het teken van schande en dood was veranderd in redding en overwinning.

Openingsgebed

Laat ons bidden. God, om ons mensen te verlossen hebt Gij gewild dat uw eniggeboren Zoon de dood zou ondergaan aan het kruis. Wij bidden U: laat ons, die op aarde dit mysterie hebben leren kennen, de weldaden van zijn verlossing genieten in de hemel. Door onze Heer Jezus Christus, uw Zoon, die …

Peuter-, Kinder- en TienerWoordDienst

Preek

Het Feest van Kruisverheffing. Dat klinkt misschien plechtig en ouderwets, maar het gaat om iets heel concreets: het Kruis, dat vroeger een teken van angst en dood was, is door Jezus veranderd in een teken van hoop en leven.

In de tijd van de Romeinen was een kruis iets verschrikkelijks. Het stond symbool voor schaamte, pijn en vernedering. Je wilde er niet mee gezien worden.

De Romeinen schaften de kruisdood in de 4e eeuw af. Keizer Constantijn verbood rond 315 na Christus kruisigingen, omdat hij – na zijn bekering tot het christendom – het kruis niet langer als wrede straf, maar als heilig teken van Jezus’ overwinning en Gods liefde voor de wereld wilde eerbiedigen.

Jezus heeft inderdaad juist dat instrument van dood gebruikt om ons zijn leven te geven. Door Zijn lijden en dood heeft Hij laten zien, dat liefde sterker is dan haat, dat vergeving sterker is dan wraak, en dat leven sterker is dan de dood.

Waarom vieren wij dit feest? Omdat wij telkens eraan herinnerd moeten worden: het Kruis van Jezus is niet alleen iets, dat in de kerk hangt of staat of aan een ketting om onze hals. Het Kruis is een teken, dat ons helpt om in moeilijke momenten niet op te geven. Als wij verdriet hebben, als wij buitengesloten of gepest worden, als wij met onszelf in de knoop zitten, dan mogen wij naar het Kruis kijken en weten: Jezus is daar ook geweest. Hij begrijpt ons, Hij draagt dit met ons.

Tussen haakjes: ik zie weleens hoe sommige mensen het kruisje, dat zij om hun hals dragen, in nood even aanraken, het als het ware even een knuffel geven, omdat het hen herinnert aan Jezus’ liefde en nabijheid. Het gebaar helpt hen kalm te blijven en moed te vinden. Het is een kort, stil gebed: “Heer, wees bij mij.” Zo voelen ze zich verbonden met de gekruisigde en verrezen Heer.

De “verheffing” betekent, dat wij het Kruis niet wegstoppen, maar omhoog heffen, zodat iedereen het kan zien. Niet als een soort trofee, maar als een teken van hoop: God is met ons, ook in de zwaarste momenten. Het Kruis zegt ons: wij zijn nooit alleen, zelfs niet in lijden of mislukking. Want achter het Kruis ligt altijd Pasen, nieuw leven.

In de tweede lezing horen wij één van de mooiste teksten van Paulus. Hij schrijft, dat Jezus, hoewel Hij God was, niet vastgehouden heeft aan die macht en die positie. Hij heeft Zichzelf “ontledigd” – dat wil zeggen afstand gedaan van de zichtbare heerlijkheid en macht, die Hij in de hemel had: Hij zetelde er aan de rechterhand van zijn Vader en alle engelen aanbaden Hem – maar Hij werd een klein en zwak mens. Sterker nog: Hij heeft de weg van een dienaar gekozen … tot aan de dood aan het Kruis. En juist daardoor heeft God Hem verheven. Niet alleen als God, maar als God én als mens.

Dat klinkt heel verheven, heel hemels, maar het raakt ons dagelijks leven heel concreet. Want Jezus laat zien, dat groot zijn niet betekent, dat wij de baas spelen, maar dat wij bereid zijn anderen te dienen. In onze wereld gaat het vaak andersom: je bent pas belangrijk als je populair bent, veel vrienden of volgers hebt, als je het hoogste salaris hebt of de beste cijfers haalt, of als je altijd gelijk krijgt. Maar Paulus zegt: nee, nee, echt belangrijk zijn is durven dienen.

Stel je voor: wij zijn op ons werk of op school en iemand van de groep wordt buitengesloten. Het makkelijkste is om mee te doen met de grote groep, zodat wijzelf niet het volgende slachtoffer worden. Maar christelijk leven betekent: naast die ene gaan staan, ook al kost het ons heel veel. Dat is precies wat Jezus deed: Hij koos niet voor de veilige weg, maar voor de weg van liefde, zelfs als dat pijn deed.

Of denk aan thuis: onze partner, kinderen of ouders hebben een zware dag gehad, en wij ruimen vrijwillig de tafel af zonder dat iemand het ziet of wij er applaus voor krijgen. Daardoor kan de ander even uitblazen, tot zichzelf komen, zonder meteen weer aan de slag te moeten. Dat is een klein voorbeeld van de houding van Jezus: jezelf geven zonder meteen iets terug te verwachten.

Paulus zegt: wie zo leeft, zal uiteindelijk door God verheven/verhoogd worden. Niet, omdat wij onszelf belangrijk maken, maar omdat God vreugde schenkt aan wie liefheeft als Jezus.

In het evangelie spreekt Jezus met Nikodemus. Hij verwijst naar het verhaal van Mozes in de woestijn, waar een bronzen slang op een paal werd gezet – dat heet in de medische wereld de ‘esculaap’, die slang die om de paal gekronkeld zit. Iedereen, die daarnaar opkeek, werd gered. Jezus zegt: “Zo moet de Mensenzoon omhoog geheven worden.” Daarmee bedoelt Hij: aan het Kruis, maar ook: zichtbaar voor iedereen.

En dan komt één van de mooiste zinnen van de hele Bijbel: “Zozeer heeft God de wereld liefgehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon heeft gegeven, opdat iedereen, die in Hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft.” Dat is de kern van ons geloof, lieve mensen: God heeft ons allen zó lief, dat Hij alles voor ons over heeft gehad, zelfs zijn eigen leven.

Dit betekent, dat wij nooit hoeven te twijfelen of wij er wel toe doen. In een wereld waar wij soms denken: “Ik ben niet goed genoeg, niet slim genoeg, niet mooi genoeg,” zegt God tegen ons: “Jullie zijn het waard, dat Mijn Zoon voor jullie sterft.” Dat geeft een ongelooflijke waarde aan ons leven.

En het verandert ook hoe wij met anderen omgaan. Als God iedereen zo liefheeft, dan kunnen wij niet anders dan die liefde doorgeven. Bijvoorbeeld: wij zien een collega of vriend, die worstelt met faalangst of stress. In plaats van hem nog meer onder druk te zetten, zeggen wij: “Wij geloven in jou.” Daarmee geven wij iets door van Gods liefde.

Of denk aan sport: winnen is fijn, maar iemand, die gevallen is weer overeind helpen, dát is christelijk. Een paar jaar geleden waren er twee marathonloopsters, die op de finish afstormden. Maar een 100 of 200 meter vóór de finish stortte één van hen volledig in. De een keerde terug en hielp de ander over de finish.

Jezus zegt: Ik ben niet gekomen om jullie te veroordelen, maar om jullie te redden. Dat betekent, dat wij in Zijn licht mogen leven, zónder angst, maar mét het vertrouwen, dat liefde het uiteindelijk altijd wint.

Dat, broeders en zusters, is tegelijk onze belofte en onze opdracht: als wij het Kruis verheffen in ons leven, dan verheft God ons. Als wij durven kiezen voor liefde, dan zal Hij ons geven wat wij niet uit onszelf kunnen bereiken: vreugde, die sterker is dan verdriet, en leven, dat sterker is dan de dood. Laten wij daarom elke dag het Kruis niet verbergen, maar zichtbaar dragen – niet als last, maar als teken van hoop, liefde en overwinning. Amen.

Openingsgebed voor de voorbede

Broeders en zusters, wij verheffen het Kruis van Christus, ons teken van hoop en leven. Vol vertrouwen richten wij ons tot God, die door het Kruis redding bracht. Laten wij samen bidden voor Kerk en wereld.

Slotgebed voor de voorbede

Heer, onze God, door het Kruis hebt Gij getoond, dat liefde sterker is dan dood. Wij danken U en vertrouwen U onze noden en wensen én toe wat er leeft in de stilte van ons hart. Door Christus, onze Heer. Amen.