Een vrouw die ons iets te zeggen heeft

Bidden terwijl je gedachten alle kanten opgaan. Goede voornemens maken en toch weer terugvallen. Verlangen naar God, maar ook graag gewaardeerd worden. De heilige Teresia van Avila kende die strijd. Juist daarom heeft deze Spaanse kloosterzuster ons zoveel te zeggen. Achter haar grote naam staat een vrouw die moest leren vertrouwen, volhouden en liefhebben.

Op 15 oktober viert de Kerk haar gedachtenis als maagd en kerklerares. Haar leven was helemaal aan Christus toegewijd. Haar onderwijs helpt ons om diezelfde verbondenheid met Hem te zoeken, thuis, op school, op het werk en in de parochie.

Haar weg naar een werkelijk gegeven hart

Teresia werd in 1515 geboren in het Spaanse Avila. Als meisje raakte zij enthousiast door verhalen over heiligen. Later hield zij ook van mooie kleding, gezelligheid en ridderromans. Op twintigjarige leeftijd trad zij in bij de karmelietessen. Daarmee waren haar innerlijke moeilijkheden niet voorbij. Zij werd ernstig ziek en worstelde jarenlang met de spanning tussen haar verlangen naar God en haar gehechtheid aan menselijke waardering.

In 1554 werd zij diep getroffen door een beeld van de gewonde Christus. Zijn liefde bracht haar tot een hernieuwde overgave. In 1562 stichtte zij het Sint-Jozefklooster in Avila, waar gebed, eenvoud en zusterlijke gemeenschap centraal stonden. Meer stichtingen volgden. Ook Johannes van het Kruis werd haar medestander in de vernieuwing van de karmel. Teresia overleed in 1582. Haar levensweg laat zien dat heiligheid groeit door bekering, telkens opnieuw.

Bidden begint met vriendschap

Teresia beschrijft het innerlijke gebed als een vertrouwelijke omgang met God, van wie wij weten dat Hij ons liefheeft. Dat uitgangspunt verandert onze houding. Wij verschijnen voor Iemand die ons kent en ons uitnodigt om bij Hem te zijn.

Wij mogen dus eerlijk spreken. Over onze dankbaarheid, maar ook over jaloezie, teleurstelling en schaamte. Een gebed hoeft geen keurige toespraak te worden. Soms kunnen wij slechts zeggen: “Heer, ik weet niet goed wat ik moet zeggen, maar ik wil bij U blijven.”

Vriendschap vraagt tijd. Wie steeds wacht tot er een rustig moment overblijft, merkt vaak dat de dag alweer voorbij is. Een vast gebedsmoment helpt ons om God werkelijk een plaats te geven. Vijf of tien minuten kunnen een begin zijn van een trouw die ons leven langzaam verandert.

Ook als wij niets voelen

Misschien beginnen wij enthousiast, maar worden wij tijdens het bidden onrustig. Wij denken aan berichten, afspraken of problemen. Dan ligt de conclusie klaar: bidden lukt mij blijkbaar niet.

Teresia moedigt juist aan om vol te houden. De waarde van gebed hangt niet af van een prettig gevoel. Liefde krijgt diepte wanneer wij trouw blijven, ook zonder onmiddellijke voldoening. Haar onderwijs over het gebed is daarom heel praktisch: steeds opnieuw bij Jezus beginnen en groeien in liefde voor God en de naaste.

Leg de telefoon even weg, lees een korte evangelietekst en blijf bij één zin stilstaan. Dwalen de gedachten af, keer dan rustig terug. Wij hoeven onszelf daarbij niet voortdurend te beoordelen. Wij mogen onze aandacht opnieuw aan Christus geven.

God tussen de potten en pannen

Teresia wees haar zusters erop dat de Heer ook tussen de potten en pannen aanwezig is. Hun gewone werkzaamheden konden een plaats van ontmoeting met Hem zijn. Het gebed gaf hun juist kracht om hun dagelijkse verantwoordelijkheden op zich te nemen.

Dat maakt haar spiritualiteit dichtbij. Wij hoeven het dagelijkse leven niet eerst achter ons te laten voordat wij God kunnen dienen. Een maaltijd bereiden, zorgvuldig werken en aandachtig luisteren kunnen uitdrukking worden van liefde.

Denk aan een avond waarop wij moe thuiskomen en iemand zijn verhaal kwijt wil. Wij kunnen geërgerd reageren, maar ook bewust ruimte maken. Juist daar wordt zichtbaar wat ons gebed met ons doet. De tijd die wij God geven, mag doorwerken in de tijd die wij voor elkaar overhebben.

Eerlijk worden tegenover God

Voor Teresia hoort nederigheid bij waarheid. Wij erkennen wat God ons geeft en zien tegelijk eerlijk onze beperkingen onder ogen. Wij hoeven ons tegenover Hem niet beter voor te doen.

Hoeveel energie besteden wij aan onze buitenkant? Wij willen verstandig, aantrekkelijk, behulpzaam of gelovig overkomen. Maar durven wij ook toe te geven dat wij ongelijk hadden? Kunnen wij vergeving vragen zonder meteen uit te leggen waarom de ander eigenlijk schuld heeft?

Een kort gewetensonderzoek aan het einde van de dag kan helpen. Waar heb ik liefde ontvangen? Waar heb ik liefde geweigerd? Waarvoor wil ik danken en waarvoor vergeving vragen? Zo groeit zelfkennis in het licht van Gods barmhartigheid. Ook het sacrament van de biecht biedt ruimte om schuld eerlijk te erkennen en opnieuw te beginnen.

Liefde die anderen kunnen merken

De verbondenheid met Christus moet volgens Teresia vrucht dragen in daadwerkelijke liefde. Paus Franciscus onderstreepte bij haar jubileum dat haar weg van gebed mensen juist helpt om beter te begrijpen wat er om hen heen gebeurt en beter te handelen.

Daar ligt een duidelijke vraag voor ons: worden anderen geholpen door ons geloof? Worden wij geduldiger, betrouwbaarder en bereidwilliger? Of gebruiken wij onze godsdienstige bezigheden soms als reden om een lastige verantwoordelijkheid te ontwijken?

Wij kunnen vandaag één concrete stap zetten: een verbroken contact herstellen, een gemaakte afspraak nakomen of iemand helpen zonder erkenning te verwachten. Liefde wordt geloofwaardig wanneer zij ons iets mag kosten. Zo krijgt ons gebed handen en voeten.

Een kerklerares voor ons allemaal

In 1970 riep paus Paulus VI Teresia uit tot kerklerares. Daarmee erkende de Kerk de bijzondere betekenis van haar onderwijs voor het geloofsleven. Haar inzichten zijn ook voor mensen buiten het klooster een kostbare hulp.

Wij hoeven geen uitzonderlijke ervaringen te hebben om haar weg te volgen. Wij kunnen beginnen met dagelijks tijd voor Christus, eerlijkheid over onszelf en aandacht voor de mensen die Hij ons toevertrouwt.

Wacht daarom niet tot je rustiger, sterker of vromer bent. Kom bij God met het leven dat je nu leidt. Laat Hem toe in je keuzes, je gesprekken en je zorgen. Daar kan de vriendschap groeien die Teresia haar hele leven steeds dieper heeft leren kennen.