Cosmas en Damianus, twee broers bij wie ook de armste patiënt welkom was

Cosmas en Damianus, twee broers bij wie ook de armste patiënt welkom was

Wie ziek is, wil graag weten wat er aan de hand is en of er iets aan te doen valt. Stel je voor dat je die vragen al dagen met je meedraagt, dat er een dokter dichtbij woont en dat je toch aan zijn deur voorbijloopt. Thuis heb je nog precies genoeg geld om brood te kopen. Wat zou het dan betekenen als iemand je bij de arm neemt en zegt: ‘Ga gerust naar binnen. Bij deze dokter kun je ook terecht als je niets hebt’?

Zo zijn twee broers uit de eerste eeuwen van het christendom in de herinnering van de Kerk blijven voortleven. Cosmas en Damianus waren artsen. Volgens de overlevering behandelden zij hun patiënten zonder betaling te vragen. Ook de armste mens kon dus bij hen aankloppen. Op 26 september viert de Kerk hun gedachtenis. KRO-NCRV

Twee broers met hetzelfde beroep

De oude verhalen noemen Cosmas en Damianus tweelingbroers en verbinden hun leven met Cilicië, een streek in het huidige Turkije. Veel bijzonderheden over hun levensloop zijn moeilijk meer te achterhalen. Wel weten wij dat christenen hen al eeuwenlang samen vereren als artsen en martelaren. Volgens de overlevering bleven zij tijdens de christenvervolging onder keizer Diocletianus trouw aan Christus en werden zij om hun geloof gedood. KRO-NCRV

In Rome is aan hen een basiliek gewijd. Wie daar naar het oude mozaïek boven het altaar kijkt, ziet de beide broers bij Christus, in het gezelschap van onder anderen Petrus en Paulus. Ook in onze eigen parochiekerk kunnen hun namen klinken. Wanneer de priester het eerste eucharistische gebed bidt en daarin de lange reeks apostelen en martelaren noemt, horen wij tegen het einde van die reeks ‘Cosmas en Damianus’. Zo gedenkt de Kerk aan het altaar twee mannen die een groot deel van hun leven aan het ziekbed doorbrachten. vatican.va

Wat een zieke van Jezus mocht vragen

Toen Jezus op weg was naar Jeruzalem, hoorde Hij langs de weg bij Jericho een blinde bedelaar roepen. Jezus bleef staan en liet hem bij zich brengen. Vervolgens vroeg Hij hem wat hij verlangde. Dat is opvallend. Iedereen kon wel voor die man bedenken wat hij nodig had. Toch gaf Jezus hem de gelegenheid om het zelf te zeggen. En de man durfde te vragen waar hij misschien al jaren naar uitzag: dat hij weer zou kunnen zien (Lucas 18,35-43).

Wie voor een zieke zorgt, kan veel leren van die ene vraag van Jezus. Een mens aan wie al de hele dag wordt verteld wanneer hij moet eten, rusten en zijn medicijnen innemen, kan ernaar verlangen dat iemand eens vraagt wat hij zélf graag zou willen. Misschien wil hij even buiten zitten. Misschien maakt hij zich meer zorgen over zijn vrouw thuis dan over de operatie van morgen. Pas wanneer iemand een stoel bijschuift en hem laat uitpraten, krijgt hij de kans om dat te vertellen.

Waarom zouden wij tot deze heiligen bidden?

Als iemand uit onze familie een moeilijke uitslag verwacht, vragen wij soms aan een goede vriend: ‘Wil jij morgen ook voor haar bidden?’ Wat kan het dan goeddoen wanneer die vriend later zegt: ‘Ik heb vanmorgen in de kerk haar naam genoemd.’ Iets dergelijks doen wij wanneer wij Cosmas en Damianus aanroepen. Wij vertrouwen erop dat deze twee broers bij God leven en dat wij door Christus met hen verbonden zijn. Daarom mogen wij hun gerust vragen om met ons mee te bidden.

Juist bij hen durven wij ook heel eenvoudig om genezing te vragen. Zij hebben hun leven gewijd aan mensen die pijn hadden en graag weer beter wilden worden. Wij mogen hun de naam toevertrouwen van een kind dat geopereerd moet worden, van onze man of vrouw, of van onszelf. Soms zijn wij zo moe van onderzoeken en behandelingen dat wij nauwelijks meer woorden vinden voor een gebed. Dan is één zin genoeg: ‘Heilige Cosmas en Damianus, willen jullie vandaag voor mij bidden?’

Ook wanneer de ziekte blijft

Sommigen onder ons bidden al jaren om beterschap. Dan kan het pijn doen als iemand opgewekt vertelt dat zijn gebed om genezing is verhoord. Wij gunnen hem zijn vreugde, en tegelijk dringt zich de vraag op hoe het dan zit met ons eigen gebed. Ook met die vraag mogen wij bij Christus komen. Hoe weinig wij op zo’n moment van Gods nabijheid voelen, zegt niets over de liefde waarmee Hij naar ons omziet.

Paus Benedictus XVI richtte zich op de gedachtenis van Cosmas en Damianus eens uitdrukkelijk tot jongeren. Hij nodigde hen uit om mensen die lijden met hartelijkheid tegemoet te komen. vatican.va Dat kan heel eenvoudig. Wie bij een zieke klasgenoot op bezoek gaat, mag best vertellen wat er op school is gebeurd. Misschien heeft die jongen een hele week gesprekken over zijn gezondheid gevoerd en wil hij eindelijk weer eens lachen om iets wat alleen zijn vrienden begrijpen. Ook zo kan een gebed voor een zieke een vervolg krijgen.

Wat wij hun vandaag kunnen vragen

Wij kunnen Cosmas en Damianus ook vragen te bidden voor de mensen aan wie wij onze gezondheid toevertrouwen. Denk aan de huisarts die een moeilijk gesprek moet voeren, of aan de verpleegkundige die tijdens haar nachtdienst merkt dat een patiënt nog wakker ligt. En laten wij in onze parochie ook denken aan wie ongemerkt uit beeld raakt. Van iemand die vroeger iedere zondag naast ons zat, weten wij misschien al een poosje niet meer hoe het gaat. Zouden wij hem deze week eens bellen? Wellicht heeft hij ons iets te vertellen waar wij anders nooit van zouden horen.

Een gebed tot Cosmas en Damianus

Heilige Cosmas en Damianus,
jullie deur stond open voor de zieken en voor de armen.
Vandaag vertrouwen wij jullie de mensen toe om wie wij bezorgd zijn.
Noem hun namen bij de Heer en vraag Hem om genezing, moed en goede zorg.
Bid voor de artsen en voor allen die vannacht bij een ziekbed waken.
Help ook ons te horen wanneer iemand om hulp vraagt.
Moge hij in de aandacht die wij hem geven iets ervaren van de goedheid van Jezus Christus, onze Heer. Amen.