Op 8 september viert de Kerk het feest van de Geboorte van de heilige Maagd Maria. Over de geboorte van Maria vertelt de Bijbel ons niets. Toch viert de Kerk deze dag met vreugde. Dat doet zij omdat Maria een onmisbare plaats heeft gekregen in Gods plan met de wereld. Door haar zou Jezus Christus, onze Verlosser, geboren worden.

Een verjaardag is meestal een terugblik: wij zijn dankbaar dat iemand er is. Bij Maria kijken wij tegelijk vooruit. Haar geboorte kondigt de komst van Christus aan. Zoals het eerste licht aan de horizon laat weten dat de zon spoedig opkomt, zo kondigt Maria de nabijheid van Jezus aan. Daarom wordt zij in de liturgie wel vergeleken met de dageraad: zij is niet zelf het Licht, maar uit haar wordt Christus geboren, het Licht van de wereld.

De geschiedenis van het feest

De Bijbel noemt de ouders van Maria niet bij naam. De namen Joachim en Anna kennen wij uit het Proto-evangelie van Jakobus, een christelijk geschrift uit de tweede eeuw. Dit boek behoort niet tot de Bijbel en heeft dus niet hetzelfde gezag als de vier evangeliën. Toch heeft het een belangrijke rol gespeeld in de christelijke overlevering.

Volgens deze traditie waren Joachim en Anna vrome mensen die lange tijd kinderloos bleven. Zij baden tot God en ontvingen uiteindelijk een dochter: Maria. In haar geboorte zagen de gelovigen een teken dat God zijn beloften niet vergeet en dat Hij de komst van de Messias voorbereidde.

Het feest van Maria Geboorte ontstond waarschijnlijk in de zesde eeuw in Jeruzalem. Daar stond een kerk die volgens de overlevering was gebouwd op de plaats waar Maria geboren zou zijn. Vanuit het Oosten verspreidde het feest zich naar andere delen van de Kerk. In de zevende eeuw werd het ook in Rome gevierd.

Waarom koos men voor 8 september? Precies negen maanden eerder, op 8 december, viert de Kerk de Onbevlekte Ontvangenis van Maria. Dat feest gaat niet over de maagdelijke geboorte van Jezus, zoals soms wordt gedacht. Het betekent dat Maria vanaf het eerste ogenblik van haar bestaan door Gods genade gevrijwaard bleef van de erfzonde. Negen maanden later vieren wij haar geboorte.

Een echt menselijk leven

Maria is geen sprookjesfiguur die plotseling als volwassene in Nazareth verschijnt. Zij werd geboren als een klein en kwetsbaar kind. Zij moest leren lopen, praten en bidden. Zij groeide op binnen een familie en een geloofsgemeenschap. Zij kende vreugde en verdriet, verwachtingen en onzekerheden.

Daarin ligt iets belangrijks. God voert zijn heilsplan niet buiten het gewone menselijke leven om. Hij werkt door een geboorte, een gezin, een opvoeding en jaren waarover wij bijna niets weten. Voordat Maria bij de engel haar grote “ja” kon uitspreken, waren er vele stille jaren waarin haar geloof en karakter werden gevormd.

Wij denken soms dat alleen opvallende gebeurtenissen van betekenis zijn. Wij kijken naar mensen die beroemd, invloedrijk of succesvol zijn. God kijkt anders. Toen Maria werd geboren, wist bijna niemand wat haar plaats in de geschiedenis zou worden. Er waren geen machtige mensen aanwezig en er klonk geen applaus. Toch begon op die dag een nieuw hoofdstuk in Gods plan met de mensheid.

Dat maakt dit feest hoopvol. Ook ons leven kan voor God van grote betekenis zijn, zelfs wanneer niemand dat ziet. Een gebed dat wij trouw blijven bidden, een kind dat met liefde wordt opgevoed, een zieke die wij bezoeken, een verzoening die wij zoeken of een keuze om eerlijk te blijven: het lijken misschien kleine dingen, maar God kan er iets groots uit laten groeien.

Alles is genade

Maria Geboorte herinnert ons eraan dat het initiatief altijd bij God ligt. Nog voordat Maria iets kon begrijpen of presteren, was Gods genade al in haar werkzaam. Haar leven begon als een geschenk.

Dat geldt ook voor ons. Niemand van ons heeft zijn eigen bestaan verdiend. Wij hebben onszelf niet gemaakt en onze belangrijkste gaven niet zelf bedacht. Ons leven, onze talenten, de mensen die van ons houden en zelfs ons vermogen om te geloven zijn uiteindelijk geschenken.

Dat betekent niet dat onze keuzes onbelangrijk zijn. Integendeel: Gods genade vraagt om een antwoord. Maria ontving veel, maar zij moest later zelf “ja” zeggen. Bij de boodschap van de engel stelde zij zich beschikbaar: “Mij geschiede naar uw woord.” Haar hele leven werd een antwoord op de liefde die God haar eerst had geschonken.

Ook wij worden uitgenodigd om te antwoorden. Misschien hebben wij geen bijzondere verschijning of spectaculaire roeping. Toch vraagt God iedere dag om ons “ja”: wanneer wij moeten kiezen tussen waarheid en leugen, tussen vergeving en wrok, tussen dienen en alleen aan onszelf denken.

De waardigheid van ieder leven

Bij de geboorte van een kind weten wij nog niet hoe zijn of haar leven zal verlopen. Wij kennen de mogelijkheden, worstelingen en toekomstige opdracht van dat kind niet. Toch is het leven vanaf het begin kostbaar.

Maria was als pasgeboren kind niet waardevol omdat zij al iets had bereikt. Haar waardigheid lag in wie zij was: een door God gewild en geliefd mens. Dit feest nodigt ons daarom uit om ieder mens met eerbied te benaderen, jong of oud, gezond of ziek, sterk of kwetsbaar.

In onze samenleving wordt de waarde van mensen soms afgemeten aan zelfstandigheid, uiterlijk, prestaties of nut. Het feest van Maria Geboorte spreekt dat tegen. Een mens hoeft zijn recht om te bestaan niet te bewijzen. Ieder leven is door God gezien en draagt mogelijkheden die wij nog niet kunnen overzien.

Dat geldt ook voor onszelf. Misschien vinden wij dat wij tekortschieten, weinig kunnen of door onze leeftijd en beperkingen minder betekenen. God schrijft niemand af. Zolang wij leven, kunnen wij liefhebben, bidden, groeien en iets van zijn goedheid zichtbaar maken.

God voorbereiden in ons leven

Maria werd geroepen om Christus te ontvangen en Hem aan de wereld te schenken. Daarin is zij een voorbeeld voor iedere christen. Ook wij zijn geroepen om ruimte voor Jezus te maken en Hem door ons leven bij andere mensen te brengen.

Daarvoor hoeven wij niet volmaakt te zijn. Wel moeten wij bereid zijn ons hart voor God te openen. Wat krijgt in ons dagelijks leven de meeste ruimte? Onze zorgen, onze telefoon, ons geld, de mening van anderen — of ook het gebed en het woord van God?

Maria leert ons dat beschikbaarheid belangrijker is dan aanzien. Zij vroeg niet of haar “ja” haar leven gemakkelijker zou maken. Zij vertrouwde erop dat Gods weg goed was, ook toen die weg door onbegrip, armoede en verdriet voerde.

Op 8 september mogen wij ons daarom afvragen: wat wil God in mijn leven laten groeien? Misschien vraagt Hij dat ik opnieuw begin te bidden. Misschien moet ik iemand vergeven, een verkeerde gewoonte loslaten, meer aandacht geven aan mijn gezin of eindelijk een stap zetten die ik steeds uitstel.

Maria Geboorte is een feest van een nieuw begin. In de geboorte van een onbekend meisje begon God de komst van zijn Zoon voor te bereiden. Dat geeft ons moed. Wij hoeven niet alles te kunnen overzien. Wij hoeven alleen vandaag ons antwoord te geven.

Waar een mens eerlijk “ja” zegt tegen God, kan in stilte iets nieuws geboren worden. Maria wijst ons daarbij altijd naar Christus. Zij zegt als het ware: maak ruimte voor Hem, vertrouw zijn woord en laat Hem door jouw leven dichter bij de wereld komen.