Jaar C, DHJ 2

Tweede zondag door het jaar C – Johannes 2,1-12 De bruiloft van Kana

Dit is een van de meest tot de verbeelding sprekende evangelieverhalen. Het nodigt uit tot de volle fantasie. Het is een beetje een mirakel ‘buitenreeks’: geen ziekte, geen handicap, geen dood, geen zonde, maar een verstoorde luxesituatie. Daarzonder zou het ook wel gegaan zijn, zeker? Daarzonder was het jonge stel ook wel getrouwd geraakt, of niet?

Redenen te meer om zich vragen te stellen omtrent de betekenis van verhaal en gebeuren. Ofwel stel je die zelf in vraag: of dat inderdaad zo gebeurd is, of je dat allemaal letterlijk moet nemen, of er überhaupt enige feitelijkheid mee gemoeid is. Ofwel vertrouw je je toe aan het verhaal en probeer je te vinden wat erachter steekt, wat de diepere zin ervan is, de boodschap. Die moet dan wel in het gebeuren en het verhaal te vinden zijn, want veel tekst of uitleg is er niet aan toegevoegd.

Enkele voorafgaandelijke bedenkingen als omkadering.

1. Elders in de evangelies wordt Jezus regelmatig uitgenodigd op een maaltijd. Het gaat dan echter nooit over een feestmaal. Anderzijds, als feest en feestmaal ter sprake komen, dan is dat in de vorm van een parabel: een koning, een rijk man, een vader gaf een feest voor zijn zoon…

Het verhaal van Kana heeft veel weg van een parabel. De evangelist had het best in die vorm kunnen steken, had hij dat gewild. Een koning gaf een feest voor het huwelijk van een van zijn trouwste dienaren. Hijzelf kon er moeilijk naartoe. Maar de koningin was er en zelfs de kroonprins met heel zijn gevolg. Enzovoort.

Maar zo staat het hier niet. Het is geen parabel. Het gaat over een Maria en een Jezus van vlees en bloed die in Kana op de bruiloft zijn. Alles is veel dichterbij en levensechter. Het is een verhaal met de diepte van een parabel maar met tegelijk de eenvoud en directheid van een gebeuren, uit het volle mensenleven gegrepen.

2. Er is al heel wat gespeculeerd omtrent de mogelijke redenen van Jezus’ aanwezigheid: een verre familieband, een niet nader bekende vriendenrelatie? Er zal wel iets van dien aard zijn, mede in de lijn van de heersende traditie dat een heel dorp of een hele omgeving participeerde in zo’n feestelijk maatschappelijk gebeuren.

Maar de diepere ‘evangelische’ reden ligt op een ander vlak. Net zoals de Doop van de Heer bij de synoptici vormt de bruiloft van Kana hij Johannes het eerste optreden van de volwassen man Jezus. Met die beide Jezusfeiten als inspiratie viert de oosterse kerk Epifanie, Openbaring. God laat zich zien in de mens Jezus, de Welbeminde in wie Hij zijn welbehagen stelt. Jezus’ deelname aan het feest van mensen geldt dat Hij een mens is zoals wij. Jezus’ teken geldt als een bewijs van zijn zending.

3. Op een huwelijk zijn uiteraard bruid en bruidegom de hoofdpersonages. Op de bruiloft van Kana worden ze niet eens genoemd of vermeld. Maria en Jezus spelen de hoofdrollen. In bepaalde commentaren wordt hun zelfs de titel Bruid en Bruidegom toegedicht. Dat is een rijk beeld, maar het maakt het verstaan van het verhaal er niet eenvoudiger op. In geen geval mag het ons afleiden van het thema ‘bruiloftsfeest’, zoals hier uitgewerkt en expliciet bedoeld als symbool van het mensenleven.

Laat ons even onze beide hoofdrolspelers van naderbij bekijken: eerst Jezus en daarna ook Maria.

Er wordt een feest gevierd. Mensen zijn bij elkaar, in vreugde om elkaar. Maar er ontstaat een situatie die het feest dreigt te doen mislukken: er is geen wijn meer. Onverwacht zorgt Jezus voor de oplossing van het probleem.

Die oplossing echter staat buiten alle proporties wat de nood van het moment betreft: zo groot is de kwantiteit nieuwe wijn en zo uitzonderlijk zijn kwaliteit. Daar zit dus meer achter, daar is een diepere onderliggende bedoeling mee gemoeid. Geen wonder, zegt de evangelist, maar een teken.

De enorme hoeveelheid was er niet zomaar om opgedronken te worden, te doen kleuren De superieure kwaliteit was niet bedoeld om de gastheer over de vorige kwaliteit, maar om iets te betekenen. En dan was geen wijn te veel of te goed.

Wijn en bruiloft zijn de symbooltekenen bij uitstek van vreugde en overvloed. Ook het bruiloftsfeest in Kana staat symbool voor het leven van mensen, met al wat zij ervan verhopen en verwachten aan vreugde en rijkdom.

Als Jezus dan de bruiloft van Kana uitkiest voor zijn allereerste ‘teken’, dan openbaart Hij zich hier, dan laat Hij zich zien, dan meldt Hij zich aan, niet enkel als de redder in nood van het moment, maar als de Heiland van de mensen, de Messias. Dan meldt Hij het definitieve aanbreken van Gods Heilstijd, de tijd van zijn overvloedige goedgunstigheid en welbehagen.

Ook al is zijn uur nog niet gekomen.

Dit is een begin, dit is de doorbraak die zal uitgroeien tot het moment van de volle overgave en de bekroning. Dit is nog maar het begin. Maar zonder begin raakt het uur nooit rond. Het is een begin met eeuwigheids waarde die zal worden bevestigd, als het uur gekomen is.

De betekenis van dit evangelie, dit vaak zo moeilijk lijkende wijnwonder van Kana, is in feite vrij duidelijk en eenvoudig, maar daarom niet minder verrassend en onverwacht.

Het leven is een feest, getekend door de liefde en de vreugde van het samenzijn. Zo is het door de Schepper gewild. Maar elk mensenleven wordt ook getekend door het ontbreken van de feestwijn: door dorheid en hardheid, door moedeloosheid en vreugdeloosheid, door honger en lijden. Dan precies meldt de Heer zich met de beste wijn in overvloed die Hij speciaal voor dit moment bewaard heeft. Voor wie zich aan Jezus toevertrouwt, leidt levenscrisis naar grotere levenskwaliteit.

Door Jezus schenkt de Vader aan de mensen, die zijn geprefereerde schepselen, zijn kinderen zijn, wat nodig is voor een diep en overvloedig geluk en levensvreugde, ondanks onze beperktheid en onvolmaaktheid, onze mislukking en ons tekort. Als de oude wijn op is, als de levenswijn ontbreekt, schenkt Jezus zijn nieuwe wijn: overvloedig en superieur van levenskwaliteit. Hij is de wijn van vreugde en liefde die ons leven optilt tot het niveau van het zijne, ook als het uur gekomen is.

Een mens te zijn op aarde in deze wereldtijd
is leven van genade buiten de eeuwigheid,
is leven van de woorden die opgeschreven staan,
en net als Jezus worden die ’t ons heeft voorgedaan. (Willem Barnard)

Net als Jezus worden. Dat wil zeggen: ook wij, in Jezus’ naam en op momenten dat het van ons wordt gevraagd, moeten water in wijn veranderen voor mensen wier levensfeest vertroebeld is door leegte en droogte. Is dat niet te veel verwacht van onze schamele krachten?

Misschien worden wij in het beantwoorden van deze vraag geholpen door te kijken naar de heel belangrijke bijrol die Maria in Kana speelt: de wijze waarop zij deelneemt aan Jezus’ teken. Zij maakt de wijn niet, omdat het ook haar kracht te boven gaat. En toch zorgt zij er mede voor dat het wonder aan mensen geschiedt.

Op deze bladzijde van het Johannesevangelie is Maria net zo actief als in de beroemde Lucasscène van haar bezoek aan Elisabeth. Daar zorgen haar gedrevenheid en enthousiasme voor de dienst, evenals de lofzang voor de ‘ommekeer’, voor de actieve invulling van haar leven van puur verwachting.

Hier geldt haar tussenkomst in de situatie als haar eerste actieve bemiddeling tussen God en de mensen. Zij hebben geen wijn meer. Doe maar wat Hij je zeggen zal. Met God over je mensen praten; met je mensen praten over de goede God. Méér moeder kan een vrouw niet zijn: Moeder van Gods Zoon die Hijzelf, toen zijn uur gekomen was, tot mensenmoeder heeft aangeduid voorgoed.

Wij treden in haar voetspoor als wij, met haar mee, bidden voor mensen in hun nood; en als wij, met haar deemoed voor ogen, de ogen en harten van mensen ons toevertrouwd openen voor de Heer Jezus. Misschien bestaat onze actieve deelname aan het Kanawonder er wel allereerst in dat wijzelf bij Moeder Maria durven aan te kloppen, als onze eigen feestwijn zuur geworden is of opgeraakt.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

0 Reacties
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x