Jaar C, DHJ 16

Zestiende zondag door het jaar C – Lucas 10, 38-42

Net zoals in het mooie verhaal van de eerste lezing gaat het in het evangelie van vandaag over gastvrijheid.

De Gast in het huis van Marta en Maria is paradoxaal genoeg de Gastheer van dit eucharistisch maal. De Heer, onze God, die zich openstelt om zijn kinderen te ontvangen in een levenslange en eeuwige gastvrijheid, vraagt op zijn beurt dat wij Hem ontvangen: in ons hart, maar tevens in de reële menselijke leefwereld waar Hij op ons toetreedt in de persoon van ieder-ander, iedere gast, gemeld of ongemeld, ieder die bij ons aanklopt op zoek naar wat lafenis en veiligheid, geborgenheid en rust.

Het evangelie is een tableau vivant waar de regels van de gastvrijheid niet droogjes worden opgesomd, maar voorgeleefd in een levensechte situatie.

In deze overbekende perikoop vonden en vinden commentatoren een aantal allegorieën die volgens hen voor de hand liggen.

Marta is het prototype van het oudtestamentische geloof, het doe-geloof: wie de wet volbrengt, wie zich aan de Thora houdt, die zit op de juiste weg. Daartegenover staat haar zus Maria als het beeld van het nieuwtestamentische geloven, het luister-geloof: alleen het woord van de Heer brengt heil.

Of anderhalf millennium later in de kerkgeschiedenis: Marta als de catholica en Maria daartegenover als de reformatie van de sola fides, sola gratia, sola scriptura.

Meest van al echter en iets explicieter: Marta als symbool van de actie, Maria als teken van de contemplatie die vanwege de Heer Jezus de volle voorrang toegezegd krijgt.

Natuurlijk is dit koren op de molen van de contemplatieven, die toch al vaak door de actieven bekeken worden als een stelletje wereldvreemde en voor de reële problemen op de vlucht slaande rare vogels.

Natuurlijk is het luisteren naar het Woord het allereerste en noodzakelijkste. Maar het impliceert wel meteen de uitvoering van de boodschap, van de oproep; dus toch de actie.

Mensen die in Jezus’ voetsporen treden en zijn volgelingen willen zijn, zullen meestal deze beide aspecten van de ene christelijke levensstijl in zich verenigen, met elkaar vermengen. Zij gaan over van het gebed naar het werk en weer terug; of andersom.

Sommigen worden speciaal geroepen om meer uitgesproken hun levensaccent te leggen op het ene óf het andere. En dat is goed en nodig. Een levend accent is beter dan een louter geschreven regel.

Maar zelfs in de meest doorgedreven situatie zal het ene nooit kunnen zonder een beetje van het andere.

Louter actie zonder bezinning, zonder enige stilte en dieptepeiling loopt dood. Louter contemplatie schijnt ook niet voor mensen van vlees en bloed weggelegd; je moet uiteindelijk toch eten, en wie maakt het eten klaar? ‘Ora et labora’ (bid en werk) is geen vreemde kenspreuk in deze context.

Laat ons echter teruggaan naar het verhaal van het evangelie en het bekijken, los van alle allegorie, vanuit het directe gezichtspunt van de gastvrijheid. Het is een tableau vivant, hebben wij al gezegd.

Die beide zussen gaan de Heer op bezoek krijgen. Zij hebben één gemeenschappelijke bekommernis: hun hoge Gast goed ontvangen. En daarom hebben zij allicht op voorhand het werk op een verstandige manier verdeeld.

Marta zal in de keuken staan, waarschijnlijk omdat zij de betere kokkin van beiden is. Maria houdt de gasten gezelschap, houdt de conversatie levendig, waarschijnlijk omdat zij het gemakkelijker heeft met de omgang met mensen. Twee complementaire taken van eenzelfde zusterlijke liefde, en beide van belang, van even groot belang voor de gastvrijheid.

Maar dan gaat Marta een beetje te ver. Ook Maria had te ver kunnen gaan door haar zus erbij te roepen in het salon en geen enkel oog te hebben voor het belang van de keuken, voor de menselijke waarde van een goed maal.

In het verhaal echter, zoals meestal in gelijksoortige situaties, is het de keuken die overdrijft. Daar gaat Marta overdrijven door allicht een zó gecompliceerd menu samen te stellen dat ze het alleen niet meer aankan, zoals afgesproken was.

Dan zegt Jezus haar: één ding is noodzakelijk. Misschien dat die plechtig klinkende frase in eenvoudige woorden vertaald enkel maar wil zeggen: één schotel is toch ruim voldoende.

Want op dit ogenblik is het gewicht van de gastvrijheid verbroken. Het materiële gaat de bovenhand halen op de conversatie, op het gesprek.

Hoe vaak zien wij het niet gebeuren dat de gastvrouw compleet in haar keuken verdwijnt, enkel maar kookt en serveert, zich ‘opoffert’ voor het welslagen van de ontvangst, iets waarvoor ze terecht lof verdient, maar op die manier – zij het onbewust en ongewild – het menselijk warme van het contact gaat hinderen, storen.

Dat is Marta’s enige maar ernstige vergissing: dat zij het evenwicht verbreekt tussen het materiële en het spirituele.

Onze wereld is een schrijnend toneel van evenwichtsstoornis. Het materiële en het corporele evenals het rationele zijn dikwijls zoveel belangrijker dan het spirituele. En nochtans is de mens pas ten volle mens, als die drie heel eigen kwaliteiten van mens-zijn – het materiële (cfr. het corporele) én het rationele én het spirituele – in een evenwichtige onderlinge verhouding meespelen.

Zeker als het Rijk nabij is, als de Heer die de Gast is, in feite en uiteindelijk zelf de Gastheer wordt, hetgeen bij bepaling een onderschikking veronderstelt van het bijkomstige naar het essentiële.

En essentieel is steeds het luisteren naar het Woord.

De hoogste kwaliteit van gastvrijheid is dat je je gast ontvangt naar zijn diepste verlangens en wezenheid. De wezenheid en het diepste verlangen van de Heer Jezus bestaan hierin dat wij zijn Woord beluisteren en ontvangen, niet alleen om het te overwegen en verder niets, maar om zich te engageren en er zijn hele gedrag door te laten inspireren.

Misschien dat Maria haar zus op voorhand toch extra duidelijk had moeten aansporen: houd het simpel in de keuken en kom er zo vlug mogelijk bij zitten.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

0 Reacties
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x