Jaar B, DHJ 3

Derde zondag door het jaar B – Marcus 1, 14-20

Vandaag begint in de B-cyclus de zogeheten semicontinue lezing van het evangelie volgens Marcus. Dat wil zeggen dat het zondagsevangelie tijdens dit liturgisch jaar in principe steeds uit Marcus komt. Uitzondering hierop zijn de veertigdagentijd en de paastijd, waar ieder jaar in hoofdzaak Johannes de dienst uitmaakt.

Semicontinu betekent niet dat het hele evangelie gelezen wordt. Dat is qua tijdsduur gewoon onmogelijk. Er is een representatieve keuze gemaakt. Maar de volgorde, het verloop blijft ongeschonden bewaard, om zo te zeggen bladzijde na bladzijde.

Dus beginnen wij vandaag met hoofdstuk 1, weliswaar niet met vers 1, maar met vers 14. Wat hiervoor komt, kun je een beknopte inleiding noemen op wat vooraf is gegaan aan het eigenlijke begin van Jezus’ zending.

Verzen 1 tot 8 gaan over de voorloper, Johannes de Doper. Dat fragment hebben wij gelezen op de tweede zondag van de advent. Verzen 7 tot 11 hebben het over de Doop van de Heer, het evangelie van het feest dat wij twee weken geleden hebben gevierd. Verzen 12 en 13 ten slotte, vermelden kort het veertigdaagse verblijf van Jezus in de woestijn, traditioneel de evangelielezing op de eerste zondag van onze veertigdagentijd.

En dan gaat het voorgoed van start met verzen 14 en 15. ‘Nadat Johannes was gevangen genomen, ging Jezus naar Galilea en verkondigde er Gods Blijde Boodschap. Hij zei: de tijd is vervuld en het Rijk Gods is nabij; bekeer u en geloof in de Blijde Boodschap.’

Deze ene volzin is niet het relaas van een gebeurtenis, van iets dat op één plaats en op een bepaald moment eenmaal heeft plaatsgevonden. Het is de kernachtige en gebalde samenvatting van al wat komen zal, van een heel leven: het leven van Hem die bij de Doop in de Jordaan door de Vader zelf genoemd is, ‘mijn Zoon, mijn Veelgeliefde’.

Toch hebben wij de neiging hier meteen maar overheen te gaan, omdat het nieuwsgehalte ons veeleer beperkt lijkt. Wij kijken uit naar meer concrete informatie over zijn woorden en handelingen, naar feitenmateriaal.

Dus beschouwen wij dit dubbelvers als ook nog maar een soort inleiding en onthouden het evangelie van vandaag als zijnde het verhaal van de roeping van de eerste leerlingen. Dat ís het ook. Of beter gezegd, dat is het óók. Op zichzelf laat dat ons evenzeer enigszins onbevredigd achter, omdat het toch zo beknopt en schematisch is. Noch de uitnodiging, noch het antwoord wordt enigermate geduld of gemotiveerd.

Als wij echter wat meer aandacht besteden aan de eerste alles samenvattende zin, zal het summiere roepingsverhaal dat erop volgt vanzelf dieper en betekenisvoller opleven.

Laat ons de kernbegrippen van deze majestueuze evangelietitel die verzen 14 en 15 vormen, even van nabij bekijken.

Hij verkondigde Gods Blijde Boodschap. De term ‘Blijde Boodschap’ is ons heel eigen als synoniem van ‘evangelie’. Het is een prachtige poëtische vertaling van het Griekse eu-aggelion. Je mag het woordje ‘blij’ niet te eng verstaan, in de emotionele zin bijvoorbeeld. Het Griekse ‘en’ betekent ‘goed’. Hij bracht het goede nieuws van God. En ‘van’ God betekent evenzeer ‘vanwege’ God als ‘over’ God. Van Godswege laat Jezus horen aan iedereen die het maar horen wil, dat de hemelse Vader zijn kinderen in zijn hart draagt, dat Hij hen geschapen heeft voor het geluk.

Hij zei: ‘De tijd is vervuld.’ Dat wil zeggen: dat dit eigenste moment hét moment is. Wij leven in het nu. Het verleden is herinnering, de toekomst is verbeelding en droom. Enkel het nu is realiteit, zeggen wij. Maar wij ervaren intussen dit nu als even vlug en vluchtig voorbij als onvatbaar. De tijd is vervuld. Dat slaat niet enkel op het ene moment dat Jezus aan zijn missie begon; het slaat ook op ieder moment, ieder nu van zijn zending. En evenzeer slaat het op ieder moment, ieder nu dat daarna komt, dat na Hem komt. God schenkt aan het nu van mensen eeuwigheidswaarde. Nu is het dat het moet gebeuren. Iedere minuut van een mensenleven is even kostbaar en genadevol.

Hij zei: ‘Het Rijk Gods is nabij.’ Dat is de keerzijde van dezelfde heilswerkelijkheid. Het klinkt als toekomstmuziek in de oren. Nú is het Rijk Gods nabij. Een toekomst dus die niet onbereikbaar veraf ligt, maar dicht binnen handbereik. Het betekent dat je de toekomst niet voor je uit mag schuiven, maar dat je ze integreert in het nu. Ieder moment, ieder nu kan hét moment zijn dat het Rijk er zal zijn.

Het is duidelijk dat deze twee begrippen, ‘De tijd is vervuld’ en ‘het Rijk is nabij’, niet losstaan van elkaar: ze horen samen in één zin. En die eerste Jezuszin is niet minder dan de reden, het waarom van wat volgt. ‘Omdat de tijd vervuld is en het Rijk nabij, daarom zeg ik u: bekeer u en geloof in de Blijde Boodschap.’

Bekering is een kernwoord van iedere religie, zoals ook geloof dat is. Bekering en geloof zijn uiteraard kernwoorden van het christendom. Maar ook hier gaat het niet om twee verschillende begrippen die losstaan van elkaar. Net zoals dat in de voorzin het geval was met het nu en de toekomst, zo spreekt Jezus deze twee in één adem uit: ‘Bekeer u en geloof.’

Het is geen dubbele oproep: enerzijds om zich te bekeren en anderzijds om te geloven. Het voorwerp van de zin, ‘Blijde Boodschap’, sluit niet enkel aan bij geloven, maar evenzeer bij zich bekeren. Bekeer u ‘tot’ en geloof ‘in’ de Blijde Boodschap.

Het gaat om één enkele act, om twee aspecten van de innerlijke grondhouding en de daarmee overeenkomende levensstijl die de Blijde Boodschap, het goede nieuws vanwege en over God vraagt en met zich brengt, nodig heeft en mogelijk maakt.

‘Zich bekeren’ heeft in mensenoren een nogal negatieve bijklank. Dat komt juist doordat het te vaak los gezien wordt van ‘geloven’, als iets van een andere aard en orde. Herinnert u zich de geijkte aswoensdagformule bij het begin van de veertigdagentijd, de tijd bij uitstek van bekering? ‘Stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren.’ Met de liturgische vernieuwing is er een alternatieve formule naar voren geschoven die plots veel positiever is gaan klinken. Inderdaad, de ene nazin uit ons evangeliefragment van vandaag: ‘Bekeer u en geloof in het evangelie.’

Het Griekse woord voor bekering is ‘metanoia’. ‘Noia’ wordt vertaald als de geest, de gedachte, het denken van mensen. Het voorzetsel ‘meta’ duidt een beweging aan, een verandering bij wat eraan vasthangt of erop volgt: metanoia. Bekering is: een beweging van de geest in een nieuwe richting. Bekering is: anders gaan denken, anders-denkend worden, namelijk: geloven. Anders gaan denken over God, namelijk geloven in het goede nieuws vanwege en over de hemelse Vader die ons, zijn kinderen, in zijn hart sluit.

‘Bekeer u en geloof in het evangelie.’ De logische consequentie daarvan is duidelijk: (opnieuw en voorgoed, nú) aan God de plaats geven die Hem toekomt. ‘Gij zult de Heer uw God beminnen met geheel uw hart, geheel uw ziel, geheel uw verstand en geheel uw kracht.’ En tegelijk: aan Gods kinderen de plaats geven die hun toekomt. ‘Gij zult uw naaste beminnen als uzelf’; ‘Heb elkander lief, zoals Ik u heb liefgehad.’

De ene zin waarmee de evangelist Marcus heel het komende leven van de Heer samenvat, staat inderdaad aan het begin van zijn verhaal. Alles wat hierna komt, tot de laatste bladzijde toe, zal er een bevestiging en een concretisering van zijn, in woord en daad.

De allereerste bevestiging en concretisering is de roeping van de eerste leerlingen. Hij zei: ‘Kom en volg Mij.’ Zomaar! Zonder meer! En zij volgden Hem.

Van de kant van de leerlingen uit gezien betekent het dat er bij mensen steeds hunker en nood, openheid en verwachting genoeg aanwezig zijn, evenals leven om bij het minste teken hun gegeven, in te gaan op Gods vraag en Gods aanbod; en tegelijk dat aan mensen, wie ze ook zijn, hiertoe de genade geschonken wordt.

Van Jezus’ kant uit betekent het dat Hij vanaf het begin duidelijk wil maken dat Hij de actieve medewerking van mensen nodig heeft bij zijn zendingswerk; dat God zijn kinderen zelf nodig heeft om de komst van zijn Rijk te realiseren. De Vader maakt zijn kinderen niet enkel gelukkig ondanks hun onvermogen – ‘Bekeer u en geloof in het goede nieuws.’ Maar vooral ook dankzij hun inbreng en inzet – ‘Kom en volg Mij.’

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

0 Reacties
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x