Jaar C, derde zondag van de Advent

Derde zondag van de advent – Lucas 2, 10-18

Homilie, zo staat het in het woordenboek, wil zeggen: uitleg bij een Bijbeltekst. En verder staat er dat het afkomstig is van het Griekse woord ‘hornilia’, dat betekent.., gesprek. Gesprek? Preek, toespraak, kanselrede, een gesprek? Een dialoog? Hoe moet je dat wel gaan doen met zoveel mensen.., in een kerk…?

Toevallig is in het evangelie van deze derde adventszondag een illustere predikant uit de Bijbel zelf aan de beurt: Johannes de Doper. Die zal ons probleem wel oplossen.

Zeker aan het einde van de voorgelezen passage herkennen wij ten voeten uit de echte, onvervalste kanselredenaar uit betere tijden.

‘Na mij komt iemand die sterker is dan ik. Ik ben niet waardig de riem van zijn sandalen los te maken. Hij zal u dopen met de Heilige Geest en met vuur. De wan heeft Hij in zijn hand om zijn dorsvloer te zuiveren en zijn tarwe te verzamelen in de schuur; maar het kaf zal Hij verbranden in onblusbaar vuur.’ Dat is tenminste predikantentaal. In wat voorafgaat aan de tekst van vandaag, gaat hij al even erg tekeer, als hij van leer trekt tegen dat ‘adderengebroed’ dat zich maar niet wil bekeren, hoezeer hij hen ook toeroept dat het Rijk der hemelen nabij is. Dan moeten zij het zelf maar weten, zegt de Doper: het is erop of eronder: ‘Een boom die geen goede vruchten draagt, wordt omgehakt en in het vuur geworpen.’

En dan gebeurt er iets merkwaardigs, net aan het begin van de lezing die wij zopas hebben gehoord. De mensen gaan vragen stellen en de predikant gaat ze beantwoorden. Dus toch een gesprek?

En de vraag is keer op keer dezelfde: wat moeten wij doen om toch goede vruchten te dragen en niet in het vuur te worden gegooid? Wat moeten wij doen, Doper, want wij weten het niet.

Het opmerkelijke van Johannes’ antwoorden is dat ze helemaal niet zo radicaal zijn als wij het wel hadden verwacht van deze voor en na zo hevige getuige van het Rijk dat op komst is.

Wij hadden verwacht hem te horen antwoorden: geef alles weg wat je hebt. (Waar hebben wij dat eerder gehoord in het evangelie?) Maar het antwoord van de radicale getuige is zoveel milder: wie véél heeft – het dubbele van wat nodig is aan kleding en voedsel – die moet de helft weggeven aan wie niets heeft.

Wij hadden verwacht: gij tollenaars, belastingontvangers die mee heulen met de vreemde bezetter, houd ermee op, met dat naar winstbejag riekende beroep. Of ten minste: haal het waar het te halen is, en laat eenvoudige lui met rust. Maar Johannes zegt, onthutsend gewoontjes: vraag niet te veel alsjeblieft.

En die soldaten, die had hij toch zeker moeten bezweren om al hun geweld en militaire gedoe te stoppen. Maar ontstellend gewoon is zijn antwoord: niemand beroven om je eigen karige soldij te spijzen, maar tevreden zijn met wat je hebt.

Wij staan hier oog in oog, wij worden hier geconfronteerd met ons geloof, ons christendom zoals het ons telkens weer verschijnt in zijn uiterste dualiteit van de ene waarheid en werkelijkheid: enerzijds radicaal zonder weerga; anderzijds zo gewoon als wat dan ook.

Radicaal zonder weerga: wees volmaakt, zoals uw hemelse Vader volmaakt is. Gewoon als wat dan ook: wie niet wordt als een kind, zal het Rijk niet binnengaan.

Radicaal en gewoon. Met het ene hebben wij het moeilijk; het andere is ook helemaal niet vanzelfsprekend. Zeker als je die twee uitersten samenbrengt, als je ze aantreft op één enkele Bijbelbladzijde, Hoe moet je het ene met het andere verzoenen? Ook dat leert ons de predikant van dienst.

Radicaal en onwrikbaar pal, als het gaat over de komst van het Rijk en het getuigenis dat daarover te geven valt. Maar zo gewoon en op volle mensenmaat, als het gaat over gewone mensen in Gods Rijk met hun dagelijkse zorgen en problemen, als het gaat over het onderricht, de opvoeding, de omgang met mensen.

Zijn doopsel van bekering —’want het Rijk is nabij’- predikte Johannes de Doper, overlopend van enthousiasme en gedrevenheid, niet af te remmen of te stuiten. Want een getuigenis mag door niets of niemand te stuiten zijn, door geen vraag of tegenwerping van wie dan ook. En getuigen van je overtuiging is heel wat anders dan mensen overreden op grond van redenering en argumentatie.

Maar om mensen te leren hoe zij het zelf moeten doen, daarvoor bewandelt Johannes de weg van de dialoog, van het gesprek, van de geleidelijkheid, de weg van het gewone, het haalbare, het mogelijke, het dagelijks doenbare, ver van wereldschokkende prestaties en revolutionaire acties.

Onwrikbaar pal in het getuigenis, in de belijdenis. Eindeloos geduldig en begripsvol in de omgang met de concrete mens.

Vóór Johannes de Doper zijn vandaag reeds twee andere Bijbelse predikanten van formaat aan de beurt geweest. Predikanten die het op dezelfde wijze doen: overlopend van enthousiasme in een onstuitbare vloed van woorden waar het aankomt op getuigenis, waar het over hun overtuiging gaat; en heel eenvoudig wat de conclusies betreft die hieruit te trekken zijn voor het gewone leven en samenleven met elkaar.

De oude profeet Sefanja: jubel van vreugde, Sion; juich, Israël, verheug u en wees blij, Jeruzalem. De Heer uw God is in uw midden.

Dan stellen wij hem de vraag: Sefanja, wat moeten wij doen? Niet bang zijn, leert de profeet ons, en ervoor zorgen dat je handen niet verslappen.

De tweede collega van de Doper is de apostel Paulus, de vurige: verheug u in de Heer te allen tijde; nog eens: verheug u. Want de heer is zeer nabij.

Ook hem stellen wij de vraag: Paulus, wat moeten wij toch doen? Vriendelijk zijn, leert de apostel ons, voor alle mensen en ervoor zorgen dat je hart vol vrede is.

Doper, wat moeten wij doen totdat Hij komt? Doe gewoon je best, leert ons de Doper. Ga het vooral niet te ver zoeken. Het geluk en de vreugde die van ons moeten afstralen als mensen van Gods nabijheid, als getuigen van het komende Rijk – dat geluk en die vreugde zijn te vinden: heel dichtbij, in de gewone taak en de gewone ontmoeting van ieder uur en van elke dag; in de eendere dingen die wij te doen krijgen; en ook in de eendere pijn die wij te dragen hebben en die nooit ver weg is. Daar is de Heer ons zeer nabij.

 

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

0 Reacties
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x