Jaar A, DHJ 12

Twaalfde zondag door het jaar A – Matteüs 10, 26-33

Twee identieke zinnen kunnen al naargelang van de verschillende accentuering of intonatie een heel andere, zelfs net de tegenovergestelde betekenis krijgen.

Als een student in de examenperiode met een afstandelijke ondertoon zegt: ‘Ik zit er helemaal niet over in’, dan geeft hij aan dat hij niet erg in zijn studies geïnteresseerd is en weinig geeft om de uitslag. Zegt hij het echter met een ondertoon van zekerheid: ‘Ik zit er helemaal niet over in (wat die examens betreft)’, dan betekent het dat hij zich gerust voelt, ook in de goede afloop, omdat hij zijn zaken kent.

Als mensen over de tijd die na de examens komt, wat droefjes zeggen: Wij gaan dit jaar nergens op vakantie’, dan beklagen zij er zich over geen reisperspectieven te hebben. Maar klinkt het positief: `Wij gaan dit jaar nergens op vakantie’, dan hoor je daarin hun tevredenheid over het feit dat ze eens lekker thuis gaan blijven in plaats van al die drukte op te zoeken en kilometers te rijden.

In het evangelie komt vandaag driemaal een korte zin voor die ook, op verschillende wijze geïntoneerd en geaccentueerd, een andere, een tegengestelde betekenis krijgt.

Wees niet bevreesd; ge móet geen schrik hebben! Dat klinkt geruststellend, bemoedigend. En zo is het ook bedoeld als kernwoord van wat Blijde Boodschap heet, hier en op talloze andere plaatsen in de Schrift.

Heel anders klinkt het en is: ge moet geen schrik hebben! Dat heeft eerder een beangstigende en bedreigende ondertoon. Dat is pas een reden om bang te zijn of te worden.

Welnu, heel deze perikoop kan op deze laatste wijze gelezen worden zonder dat er in feite onjuiste dingen worden gezegd. Hoe kan dat nu? Laat het ons even uittesten in een samenvattende versie.
Ge moet geen schrik hebben: de waarheid komt toch aan het licht. Dat is toch waar mensen vaak terecht bang voor zijn, dat die gevreesde waarheid steeds maar boven water komt.

Ge moet geen schrik hebben: als ge niet doet wat ge doen moet, dan komt ge toch in de hel terecht. Is dat niet het dreigement waarmee generaties gelovigen zoet gehouden zijn? En wie durft te zeggen dat dit helemaal ongegrond zou zijn?

Ge moet geen schrik hebben: als ge Mij verloochent, als ge Mij niet kent, dan zal ook Ik u niet kennen als het erop aankomt, bij mijn Vader in de hemel.

Kwestie van intonatie en accentuering, zeggen wij.

Maar let wel: dit staat wel degelijk in dit evangeliefragment te lezen. Er staat dat wie de waarheid geweld aandoet of verborgen wil houden, wie leeft alsof God noch gebod bestaat, wie de Christus verloochent: die heeft heel wat te vrezen. Maar daarop ligt niet het hoofdaccent. De klemtoon van het evangelie ligt op Jezus’ profetische woord, namelijk dat wie de waarheid dient, wie gewetensvol handelt, wie belijdt dat Jezus de Heer is en daarom tegelijk in zijn voetspoor treedt: die heeft niets te vrezen van of voor het leven.

Wees niet bevreesd, zegt Jezus. En telkens knoopt Hij er een bepaalde levensattitude aan vast als een motief en een voorwaarde. Als de voorwaarde niet vervuld is, valt ook de reden weg, de grond om niet bang te moeten zijn. Als ze wel vervuld is en de mens leeft vanuit een evangelische motivering, dan heeft hij alle reden om vrij en onbezorgd, hoopvol en onbekommerd in het leven te staan.

Kies voor de waarheid, zegt Jezus, consequent en in alle openheid. Dan hoef je niet bang te zijn, want uiteindelijk zal zij aan het licht komen.

Blijf trouw aan je roeping en je gegeven woord. Dan hoef je niet bevreesd te zijn, zelfs voor geen hel, al kost het je nog zoveel pijn en moeite; zelfs voor het leven niet, zelfs al kost het je je leven.

Kom ervoor uit dat je mijn leerling bent, dat je mijn boodschap beluistert, behartigt en uitdraagt, dat je mijn programma van verbondenheid en gegevenheid onderschrijft in woord en daad. Dan hoef je helemaal niets te vrezen, want Ik kom voor je op, Ik zal met je zijn tot het einde toe.

Tussendoor is er ook nog de passage van de onkreukbaarheid, de onschendbaarheid van de mus: hoeveel te meer dan van de mens. Ook dit kun je met verschillende klemtonen lezen.

De ene: er kan ons niets gebeuren! Zelfs al vegen wij de straat aan met de waarheid, met de moraal, de godsdienst, dan nog zal onze goede Vader in de hemel ons niet laten vallen als een baksteen… in de hel. Dat is in flagrante tegenspraak met zijn goedheid en erbarmen. Waarom zouden wij schrik hebben? Wij zijn toch veel meer waard dan een zwerm mussen!

Zo’n redenering trekt uit een evangelische gelijkenis conclusies die er helemaal niet in bedoeld zijn. Hier wordt de totaal verkeerde klemtoon gelegd. Dit is God uitdagen en tarten in plaats van op Hem te vertrouwen.

Godsvertrouwen in plaats van levensangst wil zeggen: geloven. Geloven:

dat er toekomst is voor mensen, ondanks al datgene wat nu nog onduidelijk en verward is, onoplosbaar lijkt en geen antwoord vindt. Maar dat betekent niet dat je dan maar moet kiezen voor duisternis en verwarring. Integendeel, kiezen voor de toekomst is opteren voor een trouwe en totale inzet voor waarheid en gerechtigheid;

dat er barmhartigheid is voor elke misstap. Maar daarom moet je niet flirten met ondeugd en zonde, met straffeloosheid en willekeur die van de aarde een hel maken. Integendeel, kiezen voor barmhartigheid is opteren voor ommekeer en fijngevoeligheid, voor vergeving en verzoening die je geschonken worden en die van je gevraagd worden;

dat er hoop is voor iedere uitzichtloos lijkende situatie. Maar dan mag je je niet bij die situatie neerleggen zoals ze is, niet je hoofd laten hangen. Wel is het je taak om voortdurend op zoek te gaan naar uitwegen-uit en uitzichten-op. Dat is kiezen voor de hoop;

dat er ten slotte een God is van leven voor iedere mens, kind van God. Maar dan mag die mens er niet bang voor zijn om onvoorwaardelijk in Gods dienst te treden, zoals de Heer Jezus, Zoon van God, het ons heeft voorgeleefd: zijn heilige Naam verkondigen in lofzang en dienstwerk, in verbondenheid en gegevenheid.

Wees niet bevreesd, zegt de Heer. Ik zal met u zijn. Ik zal u erkennen bij mijn Vader die in de hemel is. In zijn vaderhart zijt gij veilig geborgen.

Intussen echter leven mensen, in de realiteit van elke dag, tussen hoop en vrees. Onmiskenbaar kunnen tegenslag en mislukking, nood en lijden mensen tot vertwijfeling en wanhoop brengen. Hoe machteloos, hoe hulpeloos kunnen mensen zijn, hoe goed-gelovig hun levensmotivering ook moge zijn! Maar even onmiskenbaar beschikken mensen over krachten om hieraan te weerstaan en ertegenin te gaan.

Jezus zelf, zijn boodschap en zijn leven, is daar het grote tekenende bewijs en voorbeeld van. Teken van hoop bij uitnemendheid. Hij heeft de dood overwonnen. Hij is opgestaan ten leven.

In zijn spoor en met behulp van Gods gulle genade kunnen mensen, door nood en lijden heen, door mislukking en tegenslag heen, geleid worden tot overgave en vertrouwen die hen optillen uit hopeloosheid en vertwijfeling.

Overgave en vertrouwen! Voor ieder van ons geldt dat: als een genade en een appel. Overgave en vertrouwen: naar God toe en naar de mensen toe die mij gegeven zijn als goede geesten en engelbewaarders. Ik heb hen nodig, ik ben hen dankbaar.

Tegelijk moet ik beseffen dat mensen ook mij nodig hebben. Hoe vaak sta ik daar dan met mijn zelfbeklag, met al mijn kwaaltjes en schrikjes waar ik voortdurend mee bezig ben, met al mijn gepieker en getob over mijn tegenvallers en mijn onvermogen – erger bestaat toch niet?

Ondertussen gaat een hoop kostbare tijd verloren om anderen die aan mij zijn toevertrouwd, die zich aan mij toevertrouwen, vaak door het leven gekwetst en gekneusd, ernstig te nemen in hun vertwijfeling en over hun onmacht heen te helpen, hun moed in te spreken, met hen mee te gaan om hun levensangst om te buigen in nieuwe levensmoed.

Wees niet bevreesd, zegt de Heer. Je bent geborgen in Gods vaderhart. Ik zal met je zijn tot het einde van de wereld. Ik zal je een helper en trooster zenden, de Heilige Geest. Troost en bemoedig elkander met deze woorden.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

0 Reacties
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x